Len van den Reek

Het idee dat achter deze penseelschilderingen zit is om in een paar snelle en krachtige penseelstreken de essentie van een onderwerp op papier te zetten. Sumi-e is een eeuwenoude techniek die rond 4000 voor Christus is ontstaan in China.
In de loop der eeuwen werd deze techniek verspreid door de rest van Azië. Rond 700 voor Christus maakte het de oversteek naar Japan waar zij zich verfijnde en de ‘klassieke school’ ontstond. Sumi-e is niet alleen techniek maar misschien nog veel meer een uiting van spiritualiteit. In dat opzicht is sumi-e nauw verwant aan zaken als haiku en zen. Dat blijkt ook uit de veel voorkomende thema’s als planten, bomen, insecten en dieren die zijn terug te voeren tot de natuur. Ook landschap is een geliefd thema. Maar dan wel zonder het perspectief zoals wij dat kennen uit het westen.

Een Sumi-e schildering wordt gemaakt op rijstpapier met een bamboepenseel. De schilder gebruikt
daarvoor in de regel zwarte inkt. Het Japanse woord ‘sumi’ betekent dan ook inkt en sumi-e laat zich dus vertalen als (de kunst van) het tekenen met inkt.
De zwarte inktstaaf is een mengsel van roet, verbrand dennenhout en dierlijke lijm. Door vervolgens de staaf en water over een steen te wrijven, ontstaat er vloeibare inkt. Die steen of ‘suzuri’ kan gemaakt zijn van allerlei harde materialen: metaal, jade, kwarts, leisteen en andere natuursteen.
Een enkele keer werkt de schilder ook met kleuren. Vooral in China en in modern Japans werk wordt kleur steeds belangrijker.

Zoals wij in onze westerse cultuur een handtekening, naam, initiaal of andere signatuur zetten onder een schilderij, zo gebruikt de sumi-e schilder hiervoor een zegel. Dit persoonlijke zegel wordt gesneden uit speksteen en afgedrukt met een vermiljoenkleurige laksoort. Aan het zegel herkent men zo de maker. Ook de leermeester of eigenaar(s) kunnen een zegel aan het kunstwerk toevoegen.
De tekst van deze zegels wordt meestal geschreven in het zo geheten klein zegelschrift. Dit is de schrijfwijze van karakters die in de derde eeuw voor Christus werd ingevoerd. Ook mijn zegel is in klein zegelschrift geschreven; het karakter betekent simpelweg: Len.